Configuration & Profiles

7.1 Configuration neden var?

En basit haliyle configuration, kodu değiştirmeden davranış değiştirme ihtiyacından doğar. Development ortamında H2 ya da local PostgreSQL kullanmak isteyebiliriz. Production’da ise gerçek database, gerçek external servis adresleri, daha sıkı timeout değerleri ve daha kontrollü log seviyeleri kullanırız.

Bu ayrım yapılmazsa kodun içine şu tip bilgiler yayılır: database URL, servis adresleri, limitler, flag’ler, token değerleri, timeout süreleri. Başta pratik gibi görünür ama birkaç ortam ve birkaç mikroservis sonra yönetilemez hale gelir.

if (env.equals("prod")) {
    baseUrl = "https://fraud.company.com";
} else {
    baseUrl = "http://localhost:9090";
}

minibank:
  fraud:
    base-url: http://localhost:9090
    timeout-ms: 1500

7.2 application.yml nasıl düşünülmeli?

application.yml, Spring Boot uygulamasının varsayılan ayar dosyasıdır. YAML formatı, property’leri hiyerarşik yazmayı kolaylaştırır. Bu sayede birbiriyle ilişkili ayarlar tek bir namespace altında toplanabilir.

Senior seviyede önemli olan, dosyaya her şeyi doldurmak değil; ayarları okunabilir, domain’e yakın ve sürdürülebilir şekilde gruplamaktır. minibank.transfer.daily-limit gibi bir property, business anlamı olan bir ayardır. x.y.z.enabled gibi belirsiz isimler zamanla bakım maliyeti üretir.

server:
  port: 8080

spring:
  application:
    name: minibank

minibank:
  transfer:
    daily-limit: 50000
    currency: TRY
  audit:
    enabled: true
  fraud:
    enabled: true
    base-url: http://localhost:9090
    timeout-ms: 1500

7.3 Profile-based config nedir?

Profile, aynı uygulamanın farklı ortam davranışlarıyla çalışmasını sağlar. Örneğin local development sırasında fraud servisini mocklamak isteyebiliriz; production’da ise gerçek fraud servisine bağlanmalıyız. Bunu kodu değiştirerek değil, aktif profile göre config değiştirerek yaparız.

Spring Boot’ta yaygın kullanım şu şekildedir: ortak ayarlar application.yml içinde kalır; dev ortamına özel değerler application-dev.yml, prod ortamına özel değerler application-prod.yml içinde tutulur.

# application-dev.yml
minibank:
  transfer:
    daily-limit: 100000
  fraud:
    enabled: false
    base-url: http://localhost:9090

# application-prod.yml
minibank:
  transfer:
    daily-limit: 50000
  fraud:
    enabled: true
    base-url: ${FRAUD_SERVICE_BASE_URL}
    timeout-ms: 1000

Aktif profile şu şekilde verilebilir:

./mvnw spring-boot:run -Dspring-boot.run.profiles=dev

# veya environment variable
SPRING_PROFILES_ACTIVE=prod java -jar minibank.jar

7.4 @ConfigurationProperties neden önemli?

Config değerlerini doğrudan @Value ile okumak küçük örneklerde kolay görünür. Fakat uygulama büyüdükçe aynı prefix altındaki değerler birçok class’a dağılır. Bu durumda hangi property’nin nerede kullanıldığı, default değerinin ne olduğu ve tipinin ne olması gerektiği belirsizleşir.

@ConfigurationProperties, bu değerleri Java class’ına bağlar. Böylece config bir string yığını olmaktan çıkar, uygulamanın bir parçası olan tip güvenli bir modele dönüşür.

@Service
public class TransferService {
    @Value("${minibank.transfer.daily-limit}")
    private BigDecimal dailyLimit;
}

@ConfigurationProperties(prefix = "minibank.transfer")
public record TransferProperties(
    BigDecimal dailyLimit,
    String currency
) {}

@Service
public class TransferLimitService {

    private final TransferProperties transferProperties;

    public TransferLimitService(TransferProperties transferProperties) {
        this.transferProperties = transferProperties;
    }

    public boolean isWithinDailyLimit(BigDecimal amount) {
        return amount.compareTo(transferProperties.dailyLimit()) <= 0;
    }
}

7.5 Environment variable ile override mantığı

Production ortamında config değerleri çoğu zaman dosyadan değil, deployment ortamından gelir. Container, Kubernetes, CI/CD pipeline veya secret manager bu değerleri environment variable olarak sağlayabilir.

Spring Boot relaxed binding mantığı sayesinde YAML içindeki minibank.fraud.base-url property’si environment variable olarak MINIBANK_FRAUD_BASE_URL şeklinde verilebilir.

export SPRING_PROFILES_ACTIVE=prod
export MINIBANK_FRAUD_BASE_URL=https://fraud-api.company.internal
export MINIBANK_FRAUD_TIMEOUT_MS=1000

java -jar minibank.jar

7.6 Sensitive config yönetimi

Her configuration aynı hassasiyette değildir. Transfer limiti veya feature flag gibi değerler repo’da tutulabilir. Ancak database password, JWT secret, external API token veya private key gibi değerler Git’e girmemelidir.

Bu modülde secret manager entegrasyonuna girmeyeceğiz; fakat prensip net: secret değerleri kaynak kod deposunda değil, runtime ortamında sağlanmalıdır. Spring Boot tarafında bu değerler environment variable veya platform secret mekanizması üzerinden okunabilir.